Doğu Türkistan Neresidir? Çinliler Türklerden Nefret mi Eder?

Çin tarafından işgal edilen Doğu Türkistan nerededir? Doğu Türkistan’da neler oluyor? Doğu Türkistan’da zulüm ve merak edilen her şey...

Doğu Türkistan Neresidir? Çinliler Türklerden Nefret Mi Eder?
Doğu Türkistan Neresidir? Çinliler Türklerden Nefret Mi Eder?
+7
Haber albümü için resme tıklayın

Dünyanın en tartışmalı bölgelerinden biri kabul edilen Doğu Türkistan, 1949 yılında Çin tarafından işgal edilmiştir. Aslında bir Uygur Devleti olan bu bölgede Uygur Türkleri ikamet etmektedir. Doğu Türkistan zulmü, son dönemin en fazla dikkat çeken konularından biri haline gelmiştir. Bu durum da bölgenin medyada daha geniş bir yerde tutulmasına olanak tanımıştır.  

Çin’in siyasi politikası sebebiyle her sene bu bölgeden çeşitli acı haberler gelmektedir. Doğu Türkistan işkenceleri 2014 yılında başlayarak günümüzde de hala devam etmektedir. Birleşmiş Milletler de bu konu hakkında bazı açıklamalarda bulunmuştur. Bu yazımızda Doğu Türkistan’ın tarihsel gelişimi ve bugünkü durumu hakkında detaylara ulaşabilirsiniz.

Doğu Türkistan Tarihi

Doğu Türkistan, 1949 senesinde Çin tarafından işgal edilerek Xiang Jian adı ile anılmaya başlanmıştır. Özünde bir Uygur Devleti olan bu bölge, son dönemin en tartışmalı bölgeleri arasında yer almaktadır. Bu tartışmaların nedeni için ilk önce bölgenin tarihsel geçmişine göz atılması faydalı olacaktır.  

Bölgenin Türklerin ilk yerleşim alanlarından biri olduğu bilinmektedir. Öyle ki bölge, ilk Türk devleti olarak da bilinen Hun İmparatorluğu’nun bir parçası olmuştur. Hun Devleti’nden sonra bölgeyi sırasıyla Göktürkler ve Uygurlar himaye altına almıştır.  

Bölge, tarihin pek çok döneminde jeopolitik yapısı sebebiyle çok kez el değiştirmiştir. Bir yandan Rusya, diğer bir yandan da Çin, bölge üzerinden egemenlik kurmak istemiştir. 1931 tarihinde bölgede kurulan İslam Cumhuriyeti de Rusya ve Çin’in baskıları sebebiyle yıkılmıştır. 1949 tarihi ile birlikte de Mao tarafından kurulan Çin Halk Cumhuriyeti, bölgeye tamamen hakim olmuştur.

Doğu Türkistan’ın Coğrafi Konumu

Doğu Türkistan nerede sorusuna yine tarihin farklı dönemlerinde farklı cevaplar verilebiliyor. Genellikle de bu soruya Orta Asya’da yer alan Türkistan Devleti’nin doğuda kalan kısmı olarak cevap veriliyor. Doğu Türkistan, Tarım Havzası olarak da bilinen Uygur Özerk Bölgesi’nde yer alan bir kısım olarak da kabul ediliyor. Fakat bazı kaynaklara göre bölgenin Xingjiang bölgesinin tamamını kapladığı da iddia ediliyor.  

Doğu Türkistan haritası, kuzeyde Altay Dağları, güneyde Karakum Çölü ve Pamir Dağları kısmını kaplamaktadır. Bölgenin en dikkat çeken kısmı da bölgeyi yarıya bölen Tarım Havzaları kısmıdır. Bu havzaya aynı zamanda Cungarya Havzası adı verilen bir alan da eşlik etmektedir. Tüm bu bölgeler, Doğu Türkistan’ın topraklarını oldukça verimli bir hale getirmektedir.

Doğu Türkistan’da Neler Oluyor?

Doğu Türkistan için daha önce de dünyanın en tartışmalı bölgelerinden biri tanımını kullanmıştır. 1949 yılı itibariyle Çin’e bağlanan bu bölgede 20. Yüzyılda başlayan bir bağımsızlık savaşı bulunuyor. Buna göre bölgede yaşayan Uygur Türkleri, Çin’in himayesini kabul etmemeyi tercih ediyor. Bölgenin de aslında Türkistan’ın bir uzantı olan Türk bölgesi olduğu söyleniyor.  

Çin ise tüm bu tepkilere sessi kalmayarak bölgedeki hareketleri bastırmak için çeşitli uygulamalara gidiyor. Zaten bölgenin adı da bu bağlamda hem Türkler hem de Çinliler için tartışma yaratmaktadır. Çin Devleti, Doğu Türkistan adını kullanmayı kesinlikle reddetmektedir. Bölgede yoğunlaşan Uygur Türkleri de bölgenin adının Xinjiang olmadığını dile getirmektedir.  

Tüm bu gelişmeler de bölgede bazı olayların yaşanmasına olanak sağlamıştır. Çin Hükümeti, çeşitli yaptırımlar uygulayarak bölgeyi elinde tutmaya çalışmaktadır. Bu yaptırımların bazıları İnsan Hakları ihlalleri nedeniyle basında da geniş yer tutmuştur.

Doğu Türkistan’da Zulümü

Doğu Türkistan işkenceleri uzun zamandır dünya medyasında geniş bir yer tutuyor. Öyle ki Birleşmiş Milletler tarafından yapılan incelemelerde de bölgede toplama kamplarının inşa edildiği ortaya çıkmıştır. Doğu Türkistan zulmü, Çin Hükümeti tarafından örtbas edilmek istense de yapılan incelemeler acı gerçekleri ortaya çıkartmıştır.  

Çin Hükümeti tarafından bölgede çeşitli toplama kampları inşa edilmeye başlanmıştır. BM raporlarına göre de bu bölgede yaklaşık 1 milyon Uygur Türkü kamplarda tutulmaya çalışılmaktadır. Doğu Türkmenistan nüfus bakımından Uygur Türkeri’nin yoğunluğuna sahiptir.  

2009 yılı itibariyle Uygur Türkleri’ne yönelik çeşitli dini ve kültürel kısıtlamalar da getirilmeye başlanmıştır. Buna göre Türklerin sakal bırakması ve uzun kıyafetler giymesi Çin tarafından kesinlikle yasak hale getirilmiştir. Aynı zamanda Doğu Türkistanda kadınlara yapılanlar da bazı medya kuruluşları tarafından gündeme taşınmıştır. Yine bazı iddialar çerçevesinde Türklere alkol tüketmeleri için de çeşitli baskılar yapılmaktadır.

Toplama Kampları Gerçek mi?

Doğu Türkistan bölgesindeki inşa edilen ve 2014 yılından beri hizmet veren toplama kamplarının gerekli incelemeleri yapılmıştır. Her ne kadar Çin Hükümeti, bu alanın eğitim kampı olduğunu savunsa da bazı iddialar su götürmemektedir. Doğu Türkistanda son durum 2019 yılı itibariyle göze çarpmıştır. Toplama kamplarının hükümet tarafından iddia edildiği şekilde olmadığı da basına yansımıştır.  

İnsan Hakları İzleme Kurulu tarafından yapılan araştırmalar da bazı gerçekleri apaçık ortaya koymaktadır. Buna göre bölgedeki Müslüman Türklerin ibadetlerine izin verilmemekte ve kültürel geleneklerine karşı çıkılmaktadır. Uygur Özerk bölgesi içerisinde yer alan toplama kamplarına sinan uygur Türkleri yerleştirilmektedir.  

Çin hükümeti, insan hakları ihlalleri ile suçlanmakta ve uygurlara yönelik çeşitli işkenceler yapmaktadır. Ancak hükümet, tüm bu büyük iddiaları reddetmektedir. Doğu Türkistan ekşi üzerinden de konu ile ilgili bir araya getirilen gelişmeleri bulabilirsiniz. Türkistan daki yeni bir gelişmeleri de sitemizde bulabilirsiniz. Türkiye nın da bu konuda Çin’e çeşitli yaptırımları bulunmaktadır. 

# TARİH İLE İLİŞKİLİ:
# SİYASET İLE İLİŞKİLİ:

17 Haz 2020 - 17:00 - Siyaset --- Okunma

Muhabir Selinay Yurtseven


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak OKU HABER Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan OKU HABER hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler OKU HABER editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı OKU HABER değil haberi geçen ajanstır.




Anket Erken seçim olsa hangi adaya oy vermeyi düşünürsünüz?