6 Şubat depremi üzerinden geçen üç yıla rağmen takvimler o kara günü gösterdiğinde yüreklerde aynı ağırlık hissediliyor. Sanki her şey dün yaşanmış gibi taze ve can yakıcı. O gece saatler durdu, şehirler sustu ve milyonlarca insan için hayat bir daha eskisi gibi olmadı.
Bugün sosyal medyada karşınıza çıkan 6 Şubat depremi videoları ile o anlara tekrar tanıklık etmek, acıyı ilk günkü gibi hissettiriyor. Kaybedilen canlar, yarım kalan hikayeler ve enkaz altından çıkarılan umutlar bugün bir kez daha hafızaları yokluyor.
Bu Yazımızda Neler Var ?
Unutulmayan 6 Şubat Depremi Gecesi ve Geride Kalan İzler
O dönemde, 6 Şubat depremi sabahının o ilk saatlerinde yaşanan çaresizliği, soğuk havayı ve yardım bekleyen sesleri hatırlarsınız. O gün yaşananlar sadece binaları değil güven duygusunu da yerle bir etti. İnternet forumlarında, özellikle 6 Şubat depremi – ekşi başlıklarında paylaşılan anıları okurken boğazınız düğümleniyor. Herkesin o güne dair yarım kalmış bir cümlesi var.
Bu felaket, bu toprakların gördüğü en büyük acılardan biri olarak tarihe geçti. Yas tutmak kadar, bu gerçeği unutmamak da bir sorumluluktur. Felaketin ilk anlarında şok etkisiyle 6 Şubat depremi nerede oldu diye soruldu ama yıkım devasa bir coğrafyaya yayılmıştı. Bu gerçeği unutmamak, geleceği kurtarmak demektir. Çünkü 6 Şubat depremi hafızalardan silinirse yeni felaketlerin kapısı aralanır.
11 Şehri Yakan Ateş ve Yıkımın Boyutları
Yıkımın boyutunu anlamak için haritaya bakmak yeterliydi. Özellikle 6 Şubat depremi Hatay sokaklarında yürürken tarihin silindiğine, medeniyetlerin bir gecede nasıl toz yığınına dönüştüğüne şahit oldunuz. Ancak yıkım sadece orayla sınırlı kalmadı.
Haritayı genişletip 6 Şubat depremi hangi illerde oldu diye baktığınızda, 11 ilin de aynı kaderi paylaştığını, ateşin düştüğü yeri değil tüm ülkeyi yaktığını görüyorsunuz. Şehirlerin yeniden kurulması zaman alıyor. Bu süreçte akıllardaki tek soru: Güvenli evde miyim? 6 Şubat depremi sonrasında geriye dönüp bakıldığında acının yanında alınması gereken derslerin ne kadar hayati olduğu yüzümüze çarpıyor.
6 Şubat Depremi Bize Neleri Öğretti?
Yaşananlar sadece bir doğa olayı değil büyük bir yapı stoğu sınavıydı. 6 Şubat depremi, yönetmeliklere uymayan binaların nasıl birer tuzağa dönüştüğünü gösterdi. Bu yüzden depreme dayanıklı ev tercihi lüks değil, hayatta kalma meselesidir.
Pek çok insan ilk iş olarak oturduğum bina depreme dayanıklı mı e-Devlet üzerinden görünür mü diye bakıyor. Ancak e-Devlet sadece hasar kaydını gösterir. Binanızın gerçekten depreme dayanıklı ev olup olmadığını anlamak için mühendislerden karot testi ve teknik rapor almalısınız. Böylece binanızın gerçek bir depreme dayanıklı ev olup olmadığını belgelendirmiş olursunuz.
Ev ararken karşınıza çıkan en popüler pazarlama terimi raylı sistemdir. Peki, depreme dayanıklı raylı sistem her yeni binada var mı? Hayır. Sismik izolatörler hayat kurtarıcıdır ancak maliyetlidir ve genelde hastanelerde kullanılır. Emlak ilanlarında her yeni denilen binada bu sistemin olduğunu varsaymamalısınız. Özellikle 6 Şubat depremi Malatya gibi yıkım bölgelerinde yapılan yeni konutlarda bu teknoloji artsa da standart apartmanlarda hala nadirdir.
Depreme Dayanıklı Ev Nasıl Anlaşılır?
Binanızın güvenliğini sadece dış görünüşüne veya kat sayısına bakarak anlayamazsınız. Az katlı bina yıkılmaz algısı yanlıştır. 5 katlı bina depreme dayanıklı mı sorusunun cevabı, tamamen binanın zemin etüdü ve statik projesine bağlıdır. Zemin kötüyse, iki katlı yapı bile depreme dayanıklı ev sınıfına girmez.
Aynı durum müstakil evler depreme dayanıklı mı sorusu için de geçerlidir. Eğer mühendislik hizmeti almamışsa bir köy evi de en az betonarme apartmanlar kadar risk taşıyabilir. Ayrıca sarsıntı anında hayati saniyeler kazandıran Android deprem erken uyarı sistemi gibi teknolojiler de bu süreçte bireysel güvenliğinize katkı sağlayabilir.
Bir diğer hayati detay ise binanın giriş katıdır. Özellikle altı dükkân olan yani otoparklı binalar depreme dayanıklı mı endişesi taşımakta haklısınız. Yumuşak kat denilen duvarların az olduğu ve yükün sadece kolonlara bindiği bu yapılar, 6 Şubat depremi sırasında en çok hasar alan bina türlerindendi.
Ayrıca binanın yaşı tek güvence değildir. Peki, 10 yıllık bina depreme dayanıklı mı? 10 yıllık bir bina 2007 yönetmeliğine göre yapılmıştır ve teorik olarak depreme dayanıklı ev standartlarına yakındır. Ancak denetimi eksikse risk taşır. Önemli olan yılı değil yönetmeliğe uygun yapılıp yapılmadığıdır.
Depreme Dayanıklı Ev Kriterleri ve Karşılaştırma
6 Şubat depremi acı tecrübeleri gösterdi ki güvenli bir yapı için teknik özelliklerin karşılaştırması hayati önem taşır. Aşağıdaki tabloda depreme dayanıklı ev özellikleri ile riskli yapılar arasındaki temel teknik farkları inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Depreme Dayanıklı Ev | Riskli Yapı |
| Zemin Yapısı | Etüdü yapılmış, sert ve sağlam zemin | Dere yatağı veya dolgu zemin |
| Kolon Durumu | Projeye uygun, güçlü ve eksiksiz | Kesilmiş, inceltilmiş veya hasarlı |
| Rutubet ve Korozyon | Su yalıtımı var, demirlerde pas yok | Bodrum katta rutubet ve demir paslanması |
| Denetim Onayı | Yapı denetim firması onaylı | Kaçak veya denetimsiz inşa edilmiş |
6 Şubat depremi tecrübelerinden yola çıkarak, güvenli bir yapı için şu özelliklere dikkat etmelisiniz:
- Binanın inşa edildiği zeminin sıvılaşma riski taşıyıp taşımadığını gösteren zemin etüdü raporunu mutlaka incelemelisiniz.
- Binanın mevcut durumu ile belediyedeki projesinin birebir uyumlu olup olmadığına, özellikle kolon ve kirişlerde eksik bulunup bulunmadığına bakmalısınız.
- Kullanılan betonun sınıfının ve demirin nervürlü yapısının, güncel deprem yönetmeliklerine ve depreme dayanıklı ev standartlarına uygunluğunu sorgulamalısınız.
- Yapının inşaat sürecinde yetkili bir yapı denetim firması tarafından düzenli olarak kontrol edilip onaylandığından emin olmalısınız.
Sonuç olarak, depreme dayanıklı ev tercihi bir lüks değil, hayatta kalma meselesidir. Bir ev satın alırken boyası güzel diye değil, statik projesi sağlam diye tercih yapmalısınız. 6 Şubat depremi bir milattı. Gelecekteki olası afetlerde üzülmemek için bugün bilimin ışığında hareket etmelisiniz. Depreme dayanıklı ev sahibi olmak, sevdiklerinize verebileceğiniz en büyük güven hediyesidir.
6 Şubat Depremi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Bu metinde göremediğiniz ya da aklınıza takılan bazı soruların cevaplarını da aşağıda bulabilirsiniz.
1 – Karot Testi Binaya Zarar Verir mi?
Hayır, bu tamamen yanlış bir bilgidir. Uzmanlar tarafından yapılan karot testi, binadan çok küçük bir numune alır ve bu işlem binanın taşıyıcı sistemine veya statik dengesine asla zarar vermez; aksine binanın gerçek gücünü ölçmek için zorunludur.
2 – Bina Güçlendirme (Retrofitting) İşe Yarar mı?
Eğer binanın betonu tamamen çürük değilse ve zemin yapısı uygunsa, doğru yapılan karbon fiber veya çelik güçlendirme çalışmaları binayı kurtarabilir. Ancak maliyet bazen yıkıp yeniden yapmaya yaklaşabilir, bu yüzden detaylı bir mühendislik analizi şarttır.
3 – Zemin Sıvılaşması Nasıl Anlaşılır?
Binanızın bulunduğu yer eskiden dere yatağı, bataklık veya tarım arazisi ise risk yüksektir. Sıvılaşma, deprem anında zeminin su gibi davranıp binayı içine çekmesi veya yana yatırmasıdır. Bunu ancak jeoloji mühendislerinin yapacağı zemin etüdü raporuyla netleştirebilirsiniz.
