Zona hastalığı ya da bilinen diğer adıyla gece yanığı genellikle ciltte oluşan döküntüler ve ağrıyla karakterize bir hastalık türüdür. Belirtilerinin şiddeti, ne kadar sürede ilerlediği ve nasıl bir seyir izlediği ise kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle zona hastalığı tüm detaylarıyla bilindiği takdirde tedavi süreci daha bilinçli yönetilebilir.
Bu Yazımızda Neler Var ?
Zona Hastalığı Nasıl Bir Şey, Nasıl Ortaya Çıkar?
Vücutta ani başlayan ağrı ve ciltte ortaya çıkan döküntülerle kendini gösteren zona hastalığı günlük yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir. Herpes zoster virüsü olarak da bilinen suçiçeği virüsünün vücutta yeniden aktif olması bu hastalığın ana nedenidir. Suçiçeği geçirmiş olan herkesin vücudunda bulunan bu virüs, yaşlanma ya da birçok farklı faktör sonucunda hayatın belli bir döneminde yeniden ortaya çıkabilir.
Zona hastalığı söz konusu olduğunda ağrı ya da döküntüler genellikle vücudun tek bir tarafına etki eder. Viral enfeksiyonun neden olduğu zona çoğunlukla belli bir yaşın üzerindeki kişilerde görülse de stres ya da kronik bir rahatsızlık geçirmek de hastalığın ortaya çıkmasında etkilidir. Genellikle 2 ya da 3 hafta içinde düzelen zona hastalığı bazı durumlarda aylarca sürebilir.
Zona Hastalığı Bulaşıcı Mıdır Belirtileri Nelerdir?
Vücutta içi dolu küçük kabarcıkların yanı sıra yüksek derecede ağrıya da neden olan zona hastalığı bulaşıcı değildir. Ancak vücuttaki kabarcıkların içinden çıkan sıvıyla doğrudan temas edilmesi suçiçeği geçirmeye neden olabilir. Bu nedenle özellikle çocukların ya da daha önce suçiçeği geçirmemiş olanların zona hastalığı bulunan kişilerle çok fazla temas etmemesi önemlidir. Zonanın en sık görülen belirtileri arasında ise şunlar bulunur;
- Vücudun sağ ya da sol bölgesinde ağrı, karıncalanma ya da batma hissi görülür.
- Ağrı olan bölge dokunmaya karşı hassas olabilir.
- Zona hastalığı bulunan bölgede kaşıntılı kırmızı renkte döküntüler ortaya çıkar.
- Döküntülerin için sıvıyla dolu olur ve patlayıp yeniden kabuk bağlayabilir.
Yaygın olmasa da bazı kişilerde tüm belirtilere ek olarak ateş, baş ağrısı, ışığa karşı hassasiyet ya da yorgunluk hissi de görülebilir.
Zona Hastalığı Belirtileri Ne Zaman Ortaya Çıkar?
Viral enfeksiyonun neden olduğu zona hastalığının belirtileri virüs vücutta yeniden aktif olduktan bir süre sonra ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan zona hastalığı söz konusu olduğunda ağrı hemen görülse de döküntüler daha sonra ortaya çıkmaktadır. Döküntülerin gün gün ilerleme aşaması ise tablodaki gibidir;
| 3 ya da 4 gün arasında | Kırmızı renkte döküntüler ortaya çıkar |
| 10 güne kadar | Döküntüler kurur |
| 2 ya da 3 hafta içinde | Oluşan kabuklar düşer |
Zona hastalığı belirtilerinin ortaya çıkması kişiye göre değişkenlik gösterse de genel ilerleyiş tablodaki gibidir. Aynı zamanda döküntüler iyileşse bile bazı hastalarda ağrı aylar boyunca devam edebilir.
Çocuklarda Zona Hastalığı Bulaşıcı Mıdır?
Çocuklarda zona genellikle yaygın görülen bir hastalık değildir. Diğer yandan nadir de olsa çocukların zonaya yakalanması mümkündür. Bu durumda genellikle aileler hastalığın bulaşıcı olup olmadığını merak etmektedir. Ancak yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da zona bulaşıcı değildir. Çocuklar bu hastalığı zona olarak bulaştırmasa da bazı durumlarda kabarcıklardan sızan sıvı başka bir çocuğun cildiyle temas ederse suçiçeği olabilir.
Tedavi Sürecinde Zona Hastalığına Ne İyi Gelir?
Zona teşhisinde çoğu zaman muayene yeterli olmaktadır ve hemen ardından tedaviye başlanır. Bazı nadir vakalarda ise zonayı teşhis etmek için laboratuvar testleri istenebilir. Hastalığın erken teşhis edilmesi ise tedavi sürecinin daha hızlı sonuçlanması için oldukça önemlidir. Kabarcıkların görülmesinin ardından ilk 72 saat içerisinde uzaman bir hekime danışmak gerekmektedir.
Zonanın teşhis edilmesinin ardından ilk olarak antiviral ilaçların kullanılması istenmektedir. Aynı zamanda döküntüler için de kaşıntı engelleyici ve tedavi edici lokal kremler reçete edilir. Ağrı için etkili ağrı kesiciler verilirken, yangıları azaltmak için B12 ve E vitamini tercih edilir. İlaçların yanı sıra zona hastalığına iyi gelen etkenler arasında sağlıklı beslenmek ve istirahat yer almaktadır.
Uzun Süreli Zona Hastalığı Nasıl Geçer?
Bazı durumlarda zona sağlık probleminde tüm belirtilerinin iyileşmesi uzun sürebilir. Çoğu durumda döküntüler iyileşse bile ağrılar, karıncalanma ya da batma hissi hemen düzelmeyebilir. Bu gibi bir durumda evde uygulanabilecek bazı tedavi yöntemleri şöyledir;
- Kabarcıkların olduğu bölgenin temizlenmesi ve cildin yatıştırılması için duş almak enfeksiyonun yayılma riskini en aza indirir.
- Kaşıntı, ağrı ve batma hissini azaltmak için soğuk kompres uygulaması etkilidir.
- Bağışıklık sisteminin toparlanmasına yardımcı olmak için yumurta, yeşil yapraklı sebze, kırmızı et ve turuncu meyveler tüketilebilir.
- Bitkisel takviyeler kullanılarak zonanın vücutta yarattığı stres azaltılabilir.
Zonanın asıl tedavi yöntemi virüsü baskılayan ilaçlar olsa da uzun süren belirtileri azaltmak için bu tarz uygulamalar etkilidir. Diğer yandan döküntülerin yayılmasını engellemek için bol ve pamuklu kıyafetler giyilmesi önerilir.
Zona Hastalığı Fotoğrafları Ne Anlatır?
Ağrının yanı sıra vücuttaki kabarcıkların da görüldüğü bir hastalık türü olan zonanın teşhisi için de ciltteki kızarıklıklar dikkate alınmaktadır. Çoğu kişi zona hastalığı nedir resimli olarak öğrenmek istediği için hastalığı bu şekilde araştırmaya meyillidir. Ancak her hastalıkta olduğu gibi zona hastalığında da ciltte oluşan kabuklu döküntüler aynı şekilde görülmeyebilir. Bu nedenle vücuttaki her kaşıntılı kızarıklık da zonanın belirtisidir demek mümkün değildir.
Zonaya dair fotoğrafları incelendiğinde bazen tek bir bölgede büyük bir döküntü kümesi görülürken bazen de vücudun büyük bir alanına yayılmış aralıklı döküntüler karşımıza çıkabilir. Doğru teşhis için görseller arasında karşılaştırma yapmak yerine muayene olmak daha doğrudur.
Sık Sorulan Sorular
Zona semptomlarının ortaya çıkması, teşhisi ve tedavisi gibi birçok konuda bilgi sahibi olan kişilerin merak ettiği sorulardan bazıları şöyledir;
1 – Zona Hastalığı Tekrar Eder Mi?
Çoğu zaman yetişkinleri etkileyen bir viral enfeksiyon türü olan zona hastalığının yeniden tekrarlaması düşük bir ihtimal olsa da yoğun stres yaşayan ya da kemoterapi gibi kanser tedavileri gören kişilerde yeniden tekrar etmesi mümkündür. Bu durumun ortaya çıkmasını engellemek için bağışıklığı güçlendirmek en temel adımlar arasındadır.
2 – Zona İz Bırakır Mı, İzler Nasıl Azaltılabilir?
Zona atağından sonra kabarcıkların iz bırakması çoğunlukla mümkün olmasa da bazı durumlarda iz kalabilir. Özellikle kabarcıklar iltihaplanırsa veya yara haline gelirse iz kalması daha olasıdır. Bazı durumlarda bölgenin aşırı kaşınması sonucunda da iz kalabilir. Bu nedenle kabarcıklar görüldükten hemen sonra doktora gitmek ve reçete edilen lokal kremlerin düzenli olarak uygulanması önemlidir.
3 – Zona Aşısı Kimler İçin Önerilir?
Zona aşısı üst kola uygulanır ve genellikle 50 yaş üzerindeki yetişkinlerle bağışıklık sistemi bazı hastalıklar yüzünden zayıflamış olan 18 yaşın üzerindeki kişiler için önerilir. Üst kola uygulanan zona aşısını bir kez yaptırmak yeterlidir ve 5 yıl koruma sağlamaktadır. Zona virüsünü kapma riskini en aza indirmeye yardımcı olan aşı zona atakları geçirirken de yapılabilir. Bu sayede zona hastalığı belirtileri de hafifleyerek daha kısa sürmektedir.